ข้าวแฝ่ กาเฝ่ กาแฟ

ถ้าจะพูดถึงต้นกำเนิดของกาแฟ ก็มีตำนานอยู่หลายเรื่องไม่รู้เรื่องไหนจริงเรื่องเท็จเหมือนกัน แต่ก็มีคนเล่าต่อๆ กันมาจนถึงปัจจุบัน มีตำนานหนึ่งเล่าในปีคริสต์ศักราชที่ 850 เด็กเลี้ยงแพะในประเทศเอธิโอเปียได้สังเกตว่า หลังจากที่เอาเมล็ดของพืชชนิดหนึ่งให้แพะของเค้ากิน มันมีผลให้แพะของเค้ามีชีวิตชีวามากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด หลังจากนั้นพระจำนวนหนึ่งก็ได้ลองกินเมล็ดของพืชชนิดนี้เช่นเดียวกัน แต่ท่านกลับพบความผิดหวังเพราะรสชาติที่ขมของเมล้ดนั้น เพราะเหตุนี้ท่านจึได้โยนเมล็ดเหล่านี้ลงไปในกองไฟ และไม่นานท่านเหล่านั้นก็ได้กลิ่นที่ชวนดมที่ลอยมาจากกองไฟนั้น พระเหล่านั้นจึงได้เกิดความคิดที่ว่าเมล็ดพืชชนิดนี้ที่ได้ผ่านการเผานั้นเป็นของขวัญจากพระเจ้าที่ช่วยให้ท่านได้สามารถอยู่ได้จนถึงครึ่งคืน

อีกตำนานหนึ่งเป็นเรื่องราวที่เกี่ยวกับเทพเจ้าที่ชื่อ Garbriel ได้นำยาที่เชื่อว่าสามารถรักษาโรคได้ทุกชนิดที่มีสีดำจานหนึ่งมาให้แก่ ศาสดามูฮามัด ศาสดาของศาสนาอิสลาม ผู้ซึ่งนอนรอความตาย แต่โชคดีที่ท่านได้รับยานี้ จึงทำให้ท่านสามารถรอดมาได้ และออกมาเผยแพร่ศาสนาอิสลามเท่าที่เห็นได้ในปัจจุบัน

สำหรับประวัติของกาแฟนในประเทศไทยนั้น มีบันทึกว่า มีการปลูกกาแฟมาตั้งแต่สมัยอยุธยา แต่แพร่หลายเป็นที่นิยมกันมากและดื่มอย่างกว้างขวางในสมัยรัตนโกสินทร์ ประมาณรัชกาลที่ 3 หรือ 4 เดิมคนไทยเรียก กาแฟ ว่า ข้าวแฝ่ (หนังสือสัพพะวันภาษาไทย ของบาทหลวงปาเลอกัว พิมพ์ พุทธศักราช 2461 ) ต่อมาเรียก กาเฝ่ ดังปรากฏในหนังสืออัขราภิธานศรับท์ของหมอบรัดเลย์ พิมพ์ พุทธศักราช 2416 ดังนี้ “กาแฝ่ ต้นไม้อย่างหนึ่งมาแต่เมืองนอก เม็ดมันต้มน้ำร้อนกิน คล้ายใบชา” (หน้าต้น หรือหน้า 1)

เมืองไทยมีร้านกาแฟ แห่งแรกเกิดขึ้นในกรุงเทพ ฯ ในสมัยรัชกาลที่ 6 ประมาณปี พุทธศักราช 2460 เชื่อกันว่าร้านกาแฟแห่งแรกอยู่บริเวณสี่กั๊กพระยาศรี